Select Your Style

Choose Color style

Habitat onderzoek kleine IJsvogelvlinder

Habitat onderzoek kleine IJsvogelvlinder

De kleine ijsvogel is zo goed als verdwenen uit Drenthe, de Veluwe, de Utrechtse heuvelrug, het Rijk van Nijmegen en grote delen van Noord-Brabant en Limburg. Nu is het een vrij zeldzame standvlinder, maar de achteruitgang gaat nog steeds door. Alleen in Twente en de Achterhoek heeft hij nog een groot en min of meer aaneengesloten verspreidingsgebied. De grootste populaties bevinden zich op dit moment in Twente. We gaan met steun van de Provincie Overijssel een habitat onderzoek doen in de regio Almelo.

kleine ijsvogelvlinder (foto: Vlinderstichting)

De kleine ijsvogelvlinder is een vrij zeldzame standvlinder met alleen in Twente en de Achterhoek nog een groot en min of meer aaneengesloten verspreidingsgebied; ook in Noord-Brabant en Limburg wordt de soort af en toe nog waargenomen.

De kleine ijsvogelvlinder is een mobiele vlinder, die bij warm weer over grote afstanden kan zwerven. Meldingen buiten het normale verspreidingsgebied zijn er bijvoorbeeld uit Paterswolde (Groningen, in 1995).

In Nederland kwam hij aan het begin van de twintigste eeuw op een groot deel van de zandgronden in Oost- en Zuid-Nederland voor. Tot op Walcheren zijn toen zwervende vlinders gezien. In de eerste vijftien jaar van die eeuw nam de omvang van het verspreidingsgebied sterk af. Daarna nam het weer toe tot omstreeks 1935, waarna de soort voortdurend achteruit is gegaan. Zo ontstond het huidige, verbrokkelde verspreidingsgebied dat nog slechts een kwart omvat van dat aan het begin van de vorige eeuw.
De kleine ijsvogel is zo goed als verdwenen uit Drenthe, de Veluwe, de Utrechtse heuvelrug, het Rijk van Nijmegen en grote delen van Noord-Brabant en Limburg. Nu is het een vrij zeldzame standvlinder, maar de achteruitgang gaat nog steeds door. Alleen in Twente en de Achterhoek heeft hij nog een groot en min of meer aaneengesloten verspreidingsgebied. De grootste populaties bevinden zich op dit moment in Twente.

Op Europese schaal is de kleine ijsvogelvlinder niet bedreigd. Uit 10 van de 33 landen waar de soort voorkomt wordt echter een achteruitgang gemeld. In Groot-Brittannië gaat de soort vooruit, maar in Vlaanderen, Wallonië en Duitsland staat hij op de Rode Lijst.

De kleine ijsvogelvlinder leeft van West-Frankrijk via Azië tot Japan en van Midden-Engeland, Zuid-Denemarken en Letland tot Noord-Spanje en Turkije


verspreiding van de kleine ijsvogelvlinder


Uit het Landelijk Meetnet Vlinders blijkt dat de aantallen van de kleine ijsvogelvlinder sterk afnamen. Met name in Zuid-Nederland is de soort op een aantal routes verdwenen of gaat sterk achteruit, in het oosten is de achteruitgang minder sterk.

De rups van de kleine ijsvogelvlinder leeft uitsluitend op kamperfoelie in vochtige halfopen loofbossen, en kiest daarbij de jonge, behaarde blaadjes.

Kleine IJsvogelvlinder (foto: vlinderstichting)

Dankzij gericht natuurbeheer zijn de aantallen kleine ijsvogelvlinders toegenomen.

Kieskeurige rups

De rups is gespecialiseerd op kamperfoelie, maar stelt daar wel een paar eisen aan. Ze hebben vooral planten nodig die flink (maar niet helemaal) beschaduwd zijn en ook in vochtige omstandigheden staan. 

Waarom zijn er dit jaar zo veel kleine ijsvogelvlinders?

De rups van de kleine ijsvogelvlinder is kieskeurig en eet alleen kamperfoelie

Warm weer

De kleine ijsvogelvlinder vliegt normaal in loop van juni en in juli, maar door de zeer warme meimaand was hij dit jaar al vanaf eind mei actief. Begin juni waren er al vele honderden waarnemingen doorgegeven aan Waarneming.nl en Telmee. Ook zijn de aantallen vlinders die worden gemeld op de bekende vliegplaatsen groter dan voorheen. Hij lijkt dus een prima jaar te hebben. Dat betekent dat mogelijk ook nieuwe vliegplaatsen kunnen worden gekoloniseerd.

Meer leefgebied dankzij goed natuurbeheer

Als er een hoge dichtheid aan vlinders is, wordt de drang om te gaan 'zwerven' groter. Ze gaan dan op zoek naar nieuwe gebieden om te leven. Omdat beheerders van natuurterreinen al jarenlang werken aan variatie in het bos - onder andere door het openkappen van paden en het ontwikkelen van geleidelijke overgangen tussen het bos en de open delen -  is op diverse plaatsen goed leefgebied voor de kleine ijsvogelvlinder ontstaan. Als het goede weer nog even aanhoudt, kunnen zwervende kleine ijsvogelvlinders wellicht deze plekken vinden en zich er vestigen.

Ook meehelpen de kleine ijsvogelvlinder te beschermen? Steun dan het werk van De Vlinderstichting. Dankzij uw bijdrage kunnen zij zorgen dat bedreigde vlinders niet uitsterven!